तांदळवाडी परिसरात वाळू उपशामुळे जलस्तर खालावला; उन्हाळी कापूस लागवड संकटात

तांदळवाडी परिसरात वाळू उपशामुळे जलस्तर खालावला; उन्हाळी कापूस लागवड संकटात

​तांदळवाडी/चोपडा :- संदिप पाटील

'दुष्काळात तेरावा महिना' काय असतो, याचा प्रत्यय सध्या तांदळवाडी आणि परिसरातील शेतकरी घेत आहेत. परिसरात नदीपात्रातून होत असलेल्या अतिरिक्त आणि अवैध वाळू उपशामुळे भूगर्भातील पाणीपातळी कमालीची खालावली असून, अनेक भागांतील कुपनलिका (बोअरवेल) आताच कोरड्या पडू लागल्या/ कमी होऊ लागल्या आहेत. यामुळे उन्हाळी कापूस लागवड कशी करायची, या चिंतेने बळीराजा ग्रासला आहे.

​पाणी टंचाईचे मुख्य कारण: अतिरिक्त वाळू उपसा
​स्थानिक शेतकऱ्यांच्या मते, नदीपात्रातील वाळू हे नैसर्गिक पाणी साठवून ठेवणारे 'स्पंज' म्हणून काम करते. मात्र, गेल्या काही काळापासून यंत्रांच्या सहाय्याने झालेल्या अतोनात वाळू उपशामुळे नदीचे पात्र खोल गेले आहे. परिणामी, नदीकाठच्या गावालगतच्या कूपनलिकांचे स्त्रोत आटले आहेत.

​शेतकऱ्यांसमोर आव्हानांचा डोंगर
• ​कुपनलिकांची खालावलेली पातळी: फेब्रुवारी महिन्यातच बोअरवेलने तळ गाठल्याने पिण्याच्या पाण्याचा आणि शेतीचा प्रश्न गंभीर झाला आहे.
• ​कापूस लागवडीवर प्रश्नचिन्ह: दरवर्षी या भागात उन्हाळी कापसाचे मोठे उत्पादन घेतले जाते. मात्र, यंदा पाण्याचे नियोजन कोलमडल्याने लागवड करावी की नाही, या द्विधेत शेतकरी आहेत.
• ​दुष्काळसदृश परिस्थिती: कमी पाऊस आणि त्यातच मानवनिर्मित कारणांमुळे ओढवलेली ही टंचाई आगामी काळात तीव्र दुष्काळाचे संकेत देत आहे.
​"नदीतून वाळू ओरबाडल्यामुळे आमच्या जमिनीतील पाणी पार निघून गेलंय. हाताशी आलेली पीकं जळेल की येणार आणि उन्हाळी कापसाचं स्वप्न तर आता अधांतरीच आहे. प्रशासनाने याकडे गांभीर्याने बघायला हवं."

​प्रशासनाकडून ठोस कारवाईची अपेक्षा
​यंदा पावसाचे प्रमाण आधीच कमी असल्याने निसर्गाची अवकृपा आहेच, पण वाळू उपशामुळे उद्भवलेली ही परिस्थिती 'दुष्काळात तेरावा महिना' ठरत आहे. महसूल विभागाने अवैध उपसा थांबवून पाणी पातळी टिकवण्यासाठी उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी जोर धरत आहे. अन्यथा, यावर्षी तांदळवाडी परिसरातील शेती पूर्णपणे उद्ध्वस्त होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.